• Qonşu xalqların torpaqlarını zəbt edərək “Böyük Ermənistan” ideyasını gerçəkləşdirmək məqsədi güdən ermənilər tarix boyunca soydaşlarımıza qarşı etnik təmizləmə, deportasiya və soyqırımları həyata keçirmişlər. Bu soyqırım hadisələrinin ən dəhşətlilərindən biri də daşnak-bolşevik silahlı dəstələri tərəfindən 1918-ci ilin mart-aprel aylarında qəddarlıqla törədilmiş kütləvi qırğınlardır. Həmin günlərdə Bakı şəhərində və Bakı quberniyasının müxtəlif bölgələrində, eləcə də Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Hacıqabul, Salyan, Zəngəzur, Qarabağ, Naxçıvan və digər ərazilərdə Bakı Soveti və daşnak erməni silahlı dəstələri tərəfindən on minlərlə dinc sakin məhz etnik və dini mənsubiyyətinə görə kütləvi şəkildə qətlə yetirilmiş, işgəncələrə məruz qalmışdır. Bir çox qədim binalar, tarixi abidələr, o cümlədən ziyarətgahlar, dünya memarlığının incilərindən sayılan İsmailiyyə binası top atəşinə tutaraq dağıdılmışdır. Rəsmi mənbələrə əsasən, bu soyqırımın nəticəsində Bakı Soveti qoşunları və daşnak erməni silahlı dəstələri tərəfindən 30 mindən çox azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, 10 minlərlə insan öz torpaqlarından qovulmuşdur.

“Son iki əsr ərzində ermənilərin Azərbaycana qarşı irəli sürdükləri əsassız ərazi iddiaları fonunda xalqımıza qarşı törədilmiş ən ağır cinayətlərdən biri də 1918-ci ilin mart soyqırımıdır”.

Bu fikirləri Milli Məclisin deputatı Kamaləddin Qafarov 31 mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü ilə bağlı mətbuata açıqlamasında səsləndirib.

O, bildirib ki, həmin dövrdə baş verən hadisələr xüsusi qəddarlığı və geniş miqyası ilə seçilir. “Təkcə milli və dini mənsubiyyətinə görə qətlə yetirilən günahsız insanların sayı on minlərlə ölçülür. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Bakı şəhərində, eləcə də Qarabağ, Naxçıvan, Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Salyan, Zəngəzur və digər bölgələrdə bolşevik silahlı dəstələri və erməni daşnak qrupları tərəfindən dinc əhaliyə qarşı kütləvi qırğınlar törədilmiş, minlərlə insan doğma yurdlarından zorla didərgin salınmışdır. Həmin qanlı hadisələr zamanı on minlərlə azərbaycanlı ilə yanaşı, minlərlə ləzgi, yəhudi, rus, avar və talış millətinə mənsub insan da erməni daşnak dəstələrinin hücumlarının qurbanı olmuşdur. Bu faciələrin baş verməsində “Daşnaksutyun” partiyasının iştirakı və təşkilatçı rolu isə danılmazdır. Tarixi mənbələr göstərir ki, Bakı Sovetinin təxminən 6 min silahlı əsgəri ilə yanaşı, “Daşnaksutyun”un 4 min nəfərlik silahlı dəstəsi də dinc əhaliyə qarşı həyata keçirilən qırğınlarda iştirak etmişdir. Bütün bunlar 1918-ci ilin mart-aprel hadisələrinin həm miqyasına, həm də qəddarlığına görə tarixdə ən dəhşətli qətliamlardan biri kimi qiymətləndirilməsinə əsas verir. Faciənin real miqyasını anlamaq üçün Bakı ilə yanaşı, Şamaxı və Qubada baş verən qırğınların da geniş şəkildə araşdırılması böyük əhəmiyyət daşıyır.”

Millət vəkili qeyd edib ki, 31 Mart soyqırımı ilə bağlı həqiqətlərin araşdırılması və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində mühüm addımlar məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə atılıb: “Azərbaycan tarixinin müxtəlif dövrlərində xalqımızın üzləşdiyi haqsızlıqların araşdırılması kimi, 1918-ci il mart hadisələrinə də siyasi qiymət verilməsi məsələsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə gündəmə gətirildi. Ulu Öndərin 1998-ci il 26 mart tarixli “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” Fərmanında qeyd olunur ki, XIX–XX əsrlərdə baş verən faciələr torpaqlarımızın zəbt olunması ilə müşayiət edilmiş və ermənilərin azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdiyi planlı soyqırımı siyasətinin tərkib hissəsini təşkil etmişdir. Həmin sənədin imzalanması ilə martın 31-i rəsmi olaraq “Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü” elan olundu. Lakin tarix göstərdi ki, xalqımıza qarşı törədilən cinayətlər cavabsız qalmadı. 2020-ci ilin sentyabr-noyabr aylarında baş vermiş Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusu düşmən üzərində qələbə qazanaraq şəhidlərimizin qisasını döyüş meydanında aldı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş birgünlük antiterror tədbirləri isə Qarabağda separatizmin tamamilə aradan qaldırılması ilə nəticələndi və Azərbaycan öz suverenliyini tam şəkildə bərpa etdi. Bu gün Azərbaycan Respubliksının Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Xankəndidə, Xocalıda, Ağdərədə və Xocavənddə üçrəngli bayrağımızın dalğalanması həm xalqımıza böyük qürur yaşadır, həm də soyqırımı qurbanlarının və şəhidlərimizin ruhuna ehtiramın ifadəsidir”.

Tahirə AĞAMİRZƏ